Кaля 70 нaшчaдкaў aхвярaў Кaтыньскaгa злaчынствa зьвянуліся дa Эўрaпейскaгa Трыбунaлу прaвоў чaлaвекa ў Стрaсбурзе з пaзовaм супрaць Рaсеі.

На падставе рашэньня ЦК ВКП(б) за подпісамі Сталіна, Молатава, Мікаяна ды Варашылава 14700 ваеннапалонных ды 11000 вязьняў турмаў Заходняе Беларусі і Ўкраіны было вырашана растраляць “без суду і сьледзтва”. Такім чынам, увесну 1940 року былі замардаваныя каля 22 тысячаў польскіх афіцэраў, сьвятароў, лекараў, паліцыянтаў ды прафэсараў.

У траўні 2005 расейскі галоўны вайсковы пракурор Савянкоў заявіў пра заканчэньне сьледзтва наконт Катынскага злачынства, якое цягнулася ажно 14 гадоў. Аднак, нікому не былі прад’яўленыя абвінавачваньні. Больш за тое, расейцы кваліфікуюць Катынь як вайсковае злачынства, тэрмін даўнасьці па якому мінуў. Такім чынам, Масква адмовілася назваць катыньскае злачынства генацыдам.

Польскае сьледзтва з удзелам 16 пракурораў на ўнёсак радзінаў замардаваных ахвяраў ладзіць ад сьнежня 2004 року Інстытут нацыянальнай памяці. Нягледзячы на ранейшыя абяцаньні расейскага боку перадаць усе дакумэнты ў Катыньскай справе палякаму боку, Масква гэтага не зрабіла.

Акрамя таго, у сакавіку 2005 польскі Сэйм накіраваў да расейскіх уладаў адмысловую рэзалюцыю, у якой запатрабаваў прызнаць забойства польскіх ваеннапалонных генацыдам.

Першая скарга ў Страсбург была скіравана Вітамілай Воўк-Язерскай, бацька якой быў адною з 22 тысячаў ахвяраў. Акрамя яе намер скіраваць пазоў супраць Расеі ў Катыньскай справе маюць яшчэ 70 палякаў, у тым ліку цяперашнія грамадзяне ЗША, Францыі і Ізраілю.

Паводле польскага боку, расейскае сьледзтва ня сталася эфэктыўным. Такім чынам быў парушаны 13 артыкул Эўрапейскай канвэнцыі правоў чалавека, згодна зь якім “кожны, чые правы і свабоды, зьмешчаныя ў дадзенай Канвэнцыі, былі парушаныя, мае права на эфэктыўны сродак праўнае абароны ў адпаведным дзяржаўным воргане, таксама калі гэтае парушэньне зьдзейсьненае асобамі, што выконваюць свае афіцыйныя функцыі”. З гэтага, паводле пазыўніка, вынікае, што расейскі бок спыніўшы сьледзтва  і не перадаўшы справу ў суд пазбавіў нашчадкаў Катыньскіх ахвяраў права на “эфэктыўны сродак праўнае абароны”.

Трыбунал у Страсбурзе бесстаронна ацэніць справу і вызнае ці было Катыньскае злачынства генацыдам. Застаецца спадзявацца, што Катыньскае злачынства атрымае належную ацэнку, а пазоў у страсбурскі  Трыбунал станецца добрым прэцэдэнтам для таго, каб злачынствы камуністычнага тэрору сталі называць сваімі імёнамі.